Keramiek

By Françoise Jeffrey, Amsterdam

Soil touching Souls

Modder Nature by Françoise Jeffrey Ceramics

Vaas ‘Modder Nature’

Keramiek handgevormd

Al mijn keramiek maak ik intuïtief zonder schets of plan vooraf maar wel precies zoals ik het mooi vind. Veelal in organische vormen, vertrouwend op het proces. De objecten bouw ik op uit rolletjes klei, de oudste techniek van kleibewerking die even arbeidsintensief als langzaam is.

Moeilijker is niet mooier

Mijn werk laat ik bewust eenvoudig en ongeglazuurd. Niet alleen omdat glazuur vaak giftig is, maar het is de combinatie van de puurheid van de vorm en de textuur van het ruwe materiaal die ik juist zo mooi vind. Voor mij wint imperfecte eenvoud het dan ook altijd van het ingewikkelde of drukke, hoe knap iets ook gemaakt is. Basic en tijdloos, daar hou ik van.

Schoonheid met een gouden randje

Handwerk en imperfectie gaan hand in hand. Hoe imperfecter een werk, hoe meer karakter het krijgt. Zeker met keramiek blijft het spannend hoe je werk uit de oven komt. Soms ontstaan er kleine barstjes na het bakken of erger, dan breekt het. Als dat gebeurt probeer ik niet meer volledig in paniek te raken 🙂 Tegenwoordig probeer ik zo snel mogelijk het positieve ervan in te zien. Dat er tenminste nog geleefd wordt om maar iets te noemen. Bovendien is er altijd hoop op een nog mooier tweede leven.

Want volgens de Japanse traditie ‘Kintsugi’, passend bij de Japanse filosofie ‘Wabi sabi’, repareer ik kleine barstjes en scherven met goudlijm zodat het werk nog nadrukkelijker de schoonheid van de imperfectie omarmt.

Waarom ik met keramiek begon

Vers verdriet

Begin 2020 nam ik een radicaal besluit. Ik besloot alle deadlines in mijn werk als copywriter van me af te schudden en nam een sabbatical. Ik had een enerverende periode achter de rug en merkte dat ik meer tijd nodig had. Tijd waarin ik even geen druk van buitenaf zou voelen.

Het was het besef dat ik er nog middenin zat, dat de stress die ik dagelijks voelde pijnlijk duidelijk maakte dat een jaar niet voldoende was. Het verdriet om het verlies van mijn moeder was nog steeds te vers om maar gewoon door te gaan. Het roer moest om.

Uit het hoofd

Ik had zo’n beetje alle boeken over rouw gelezen die er gelezen moesten worden en het hielp me in te zien dat het allemaal oké was. Dat er geen goed of fout bestond. Ieder heeft zijn eigen proces als het gaat om verlies en dit was het mijne.

Langzaam maar zeker was ik er erg aan toe om ‘uit mijn hoofd’ te komen. Om via mijn handen mijn hart te gaan volgen. Bovendien voelde ik een enorme drang om tastbare dingen te maken. Om mooie dingen te maken. Dingen die ík vooral mooi vond. Vrij werk was mijn logische volgende stap.

Boeken en foto’s over Wabi sabi inspireerden mij. Het is de Japanse wijsheid waarbinnen de vergankelijkheid in het leven gevierd wordt en wat mij ertoe bracht een workshop Kintsugi te gaan volgen. Kintsugi is de Japanse traditie om gebroken aardewerk met goudlijm te repareren, zodat het dankzij de breuken nog mooier wordt. Prachtig vond ik het. Het paste bovendien perfect bij het proces waarin ik zat, metaforisch was het een schot in de roos.

Intuïtief organisch

Als kind had ik op een creatief centrum gezeten. Ik had daar o.a. met klei gewerkt en besloot daarom naast Kintsugi ook een cursus keramiek te gaan volgen. Heerlijk met mijn handen in de klei leek me wel wat.

Alleen, al na de eerste les brak de coronacrisis uit en ook ik bleek corona te hebben. Gelukkig bleven de klachten mild en werd de cursus via een groepsapp vervolgd. Voor veel mensen een straf, voor mij een zegen zo bleek.

Thuis kon ik hele dagen en avonden doorkleien. De klei voelde veel vertrouwder dan ik had verwacht. In mijn eigen tempo ging ik ermee aan de slag, niet keurig of perfect maar juist heel intuïtief en organisch maakte ik precies wat ik mooi vond.

Vasthouden om los te laten

Keramiek heeft me zo niet alleen door de coronacrisis heen geloodst en dat doet het nog steeds. Het biedt me bovendien een compleet nieuwe vorm om mee te werken.

Naast copywriting om mijn klanten verder te helpen, maak ik met klei wat mezelf verder helpt. Klei geeft me letterlijk houvast. Houvast om dingen los te kunnen laten. Niet zozeer om mijn moeder los te laten als wel het hele idee dat dat zou moeten.

Dat ik mijn moeder mis, blijft. Eenmaal in mijn kleibubbel voelt het alleen niet zo pijnlijk meer. In plaats daarvan kan ik het gemis juist op waarde inschatten. Want hoe intens dankbaar moet je niet zijn als je iemand zo kunt missen.

Schoonheid van het leven

De dood hoort nu eenmaal bij het leven. “That’s life…” zoals mijn moeder het vlak voor haar dood zo treffend zei. Mijn zelfstandige, zorgzame, avontuurlijke, autonome, moedige moeder die mij de schoonheid van het leven heeft bijgebracht. In veel dingen was ze haar tijd ver vooruit. Op jonge leeftijd had ze al over de wereld gereisd. Ze had o.a. gewerkt op het cruiseschip de Nieuw Amsterdam, de mooiste tijd van haar leven vertelde ze.

Regie tot aan haar dood

Mijn moeder heeft altijd genoten van haar vrijheid, ze hield van reizen, feestjes en van mooie dingen, van sieraden, antiek, kunst maar ook van zaken doen. Al jong drukte ze me op ’t hart dat de wereld aan mijn voeten lag en dat niets te gek was. Ze gaf me het vertrouwen dat ik alles wat ik wilde kon bereiken. Ze heeft me laten zien hoe je zelfs tot aan de dood de schoonheid van het leven in eigen hand kunt houden.

Want mijn moeder is niet zomaar overleden. Mijn moeder heeft zelf voor de dood gekozen. Ze is de dood met open ogen en opgeheven hoofd tegemoet getreden, zo groot was haar angst om te blijven leven. “Het is een bevrijding om te weten dat ik niet in de hel beland die mij hier te wachten staat door Alzheimer…” zo uitte mijn moeder haar dankbaarheid toen haar euthanasieverzoek gehonoreerd werd.

Vlak voor haar overlijden liet ze me beloven haar verhaal zoveel mogelijk te delen. Om zoveel mogelijk mensen te inspireren om te doen wat zij deed: om zelf de regie te nemen in het leven, ook als het gaat om de dood. “Dan is het niet voor niets geweest. Want taboes kun je alleen doorbreken als je erover praat” aldus mijn moeder.

Een ode aan mijn moeder

Het was mijn moeder die mij niet alleen als jong meisje al liet kleien, maar in zekere zin nu weer ruim 40 jaar later. Daarom is elk werk dat ik maak een ode aan haar, aan mijn moeder Betty Heddendorp. En is het mijn keramiek waarmee ik graag mijn belofte aan haar nakom. Hoe mooi is het niet als haar spirit, al is het maar een sprankje, nog steeds de wereld over zou kunnen…

Als mijn moeder via mijn werk mensen over de hele wereld nog zou kunnen raken, het liefst tot in hun ziel. Zodat ze geinspireerd raken om, net als zij, vertrouwend op hun intuitie, goed voor zichzelf te zorgen.

Ik hoop dan ook dat mijn werken niet alleen mooi gevonden worden, maar ook dat ze als heuse ‘conversation pieces’ aanmoedigen om mooie gesprekken te voeren. Fijne gesprekken, moeilijke gesprekken, filosofische gesprekken, gesprekken over het leven en de dood.

Mijn moeder omstreeks 1975

In times of letting go, it was healing to hold on to clay

FacebookLinkedInWhatsAppEmail
© 2020 - Bureau Goed Gevonden